26 februari 2026|Algemeen

Energietransitie in Nederland en België: kansen door intelligente oplossingen voor zelfverbruik

De energietransitie in heel Europa wordt nog steeds bepaald door politieke beslissingen, fiscale kaders en de technische realiteit van nationale energiesystemen. Hoewel de uitvoering per land verschilt, blijft de algemene richting duidelijk: elektrificatie, decarbonisatie en een slimmer gebruik van hernieuwbare energie. In de Beneluxregio, met name in Nederland en België, versnellen recente regelgevende en marktontwikkelingen de verschuiving naar zelfverbruik van zonne-energie.

Beleidswijzigingen hervormen de zonnemarkt in de Benelux

In Nederland veranderen nieuwe regelgevende voorwaarden de economie van residentiële fotovoltaïsche systemen aanzienlijk. Sinds 2024 hebben verschillende energieleveranciers zogeheten terugleverkosten ingevoerd voor huishoudens die overtollige zonne-energie aan het net leveren. Deze jaarlijkse kosten variëren doorgaans tussen €100 en €697, afhankelijk van de systeemgrootte, en zijn toegestaan door de Autoriteit Consument & Markt (ACM).

Tegelijkertijd is in 2025 de afbouw van de salderingsregeling gestart, waarbij het compensatietarief aanvankelijk daalde van 100% naar 64% en in de daaropvolgende jaren verder wordt verlaagd.

Samen zorgen stijgende terugleverkosten en lagere vergoedingen er al voor dat het financiële rendement van pv-daksystemen voor huishoudens naar schatting met €300–500 per jaar daalt. Hierdoor zoeken steeds meer huiseigenaren naar praktische manieren om hun zonne-energie direct in huis te gebruiken in plaats van deze aan het net terug te leveren.

Zelfverbruik wordt economisch relevant

Een residentieel project in Lekkerkerk laat zien hoe regelgevende veranderingen de beslissingen van huiseigenaren beïnvloeden. De vrijstaande woning is uitgerust met een PV-systeem van 15,3 kWp dat aanzienlijk meer elektriciteit produceert dan de twee bewoners verbruiken. Sinds de invoering van terugleverkosten is het financieel minder aantrekkelijk geworden om grote hoeveelheden zonne-energie aan het net te leveren.

Om het zelfverbruik te verhogen, installeerde de eigenaar een AC ELWA 2 in combinatie met een buffervat van 200 liter om overtollige zonne-energie om te zetten in warm tapwater. Dankzij lineaire vermogensregeling en directe communicatie met de slimme meter past het systeem zich automatisch aan het beschikbare PV-overschot aan.

De resultaten zijn meetbaar: de jaarlijkse teruglevering aan het net daalde van 7.525 kWh naar 3.213 kWh. De terugleverkosten verminderden van €787 naar €330 per jaar — een besparing van ongeveer €450 per jaar. Extra besparingen ontstaan door het vervangen van gas of netstroom die eerder voor waterverwarming werd gebruikt.

Naar de projectbeschrijving

Zelfverbruik maximaliseren met PV-warmte

Voor nieuwbouw kunnen geïntegreerde energieconcepten vaak vanaf het begin worden geïmplementeerd. In bestaande gebouwen verloopt modernisering meestal stapsgewijs, wat flexibele en schaalbare oplossingen bijzonder belangrijk maakt.

Het gebruik van fotovoltaïsche elektriciteit voor warmteopwekking is een van de meest efficiënte manieren om het zelfverbruik te verhogen. Een warmwaterboiler kan meer PV-energie opnemen dan een conventioneel batterijsysteem, en met een lineair geregelde verwarmingselement kan overtollige zonne-energie met minimale verliezen in warmte worden omgezet.

De combinatie van elektrisch verwarmen op zonne-energie met batterijopslag kan het zelfverbruik verder verhogen. Dit vermindert de belasting van het elektriciteitsnet en verkleint de afhankelijkheid van externe energieleveranciers. Dankzij de open systeemarchitectuur van my-PV kunnen bestaande batterijsystemen eenvoudig in fotovoltaïsche verwarmingsoplossingen worden geïntegreerd.

Netkosten vermijden met off-grid PV-warmteoplossingen

In bepaalde toepassingen kunnen netkosten volledig worden vermeden door fotovoltaïsche energie uitsluitend voor warmteopwekking te gebruiken zonder elektriciteit aan het net te leveren. Off-grid PV-verwarmingsoplossingen maken het mogelijk om alle opgewekte energie direct ter plaatse te gebruiken.

De SOL•THOR zet gelijkstroom van PV-modules rechtstreeks om in warmte, zonder omvormerverliezen. Verwarmingselementen in opslagtanks kunnen continu worden aangestuurd op basis van de zonneproductie, waardoor de beschikbare PV-energie efficiënt wordt benut.

Omdat deze systemen geen elektriciteit aan het net terugleveren, zijn er geen vergunningen of complexe administratieve procedures nodig en worden er geen terugleverkosten in rekening gebracht.

Overzicht